De maatregelen om het gebruik van wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten te verminderen, blijken effectief. Dit komt naar voren uit een recente evaluatie uitgevoerd door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW). Toch zijn er knelpunten in de praktijk die ondernemers ervaren. Daarom heeft staatssecretaris Chris Jansen (Milieu) aangekondigd om de regels aan te passen voor meer duidelijkheid en effectiviteit. Deze wijzigingen zorgen ervoor dat Nederland op koers blijft om de Europese doelstellingen voor plasticreductie te halen.

Huidige Maatregelen en Achtergrond

Sinds 1 juli 2023 betalen consumenten een extra bedrag voor wegwerpbekers en -bakjes met plastic bij consumptie onderweg. Vanaf 1 januari 2024 zijn plastic bevattende wegwerpbekers en -bakjes bij consumptie ter plaatse verboden. Herbruikbaar is hierbij de norm geworden.

Deze regels zijn onderdeel van de Europese Single Use Plastics (SUP) Richtlijn. Nederland streeft naar een reductie van 40% in het gebruik van wegwerpplastic tegen 2026, vergeleken met 2022. De huidige evaluatie laat zien dat deze doelstelling haalbaar lijkt.

Evaluatie: Wat Werkt en Wat Niet?

De evaluatie is gebaseerd op feedback van ondernemers, consumenten en signalen van de inspectie. Hieruit blijkt:

• Consumptie ter plaatse: De maatregelen werken goed, en ondernemers en consumenten passen zich grotendeels aan. Hier wordt het grootste resultaat geboekt.
• Consumptie onderweg: Hier zijn de regels minder duidelijk en ervaren ondernemers meer knelpunten. De variatie in kosten voor wegwerpverpakkingen zorgt voor verwarring bij consumenten.

Aanpassingen in de Regels

Om de effectiviteit en duidelijkheid te vergroten, heeft staatssecretaris Jansen enkele wijzigingen voorgesteld. Deze wijzigingen gaan in vanaf 1 januari 2026 en geven ondernemers voldoende tijd om zich voor te bereiden.

Voor Afhalen en Bezorgen (Consumptie Onderweg)

1 Vaste Meerprijs:

• Consumenten betalen straks een vaste meerprijs van 25 cent voor een wegwerpbeker of een maaltijd in een plastic bakje voor eenmalig gebruik.
• Dit voorkomt de huidige variatie in prijzen en maakt het duidelijker voor consumenten.

2 Geen Meerprijs bij Herbruikbare Verpakkingen:

• Er wordt geen toeslag gerekend als je een herbruikbare beker of bakje gebruikt.

3 Uitzonderingen:

• De meerprijs vervalt voor thuisbezorging en voorverpakte producten zoals maaltijdsalades in de supermarkt.

Voor Consumptie Ter Plaatse (Bijvoorbeeld Kantoren, Restaurants en Kantines)

1 Verdere Inperking van Uitzonderingen:

• Alleen op gesloten evenementen blijft de uitzondering voor wegwerpverpakkingen van kracht.
• In alle andere gevallen blijft herbruikbaar de norm.

2 Specifieke Uitzonderingen:

• Zorginstellingen en gesloten instellingen zoals gevangenissen mogen nog wel gebruikmaken van wegwerpverpakkingen.

Waarom Deze Wijzigingen Nodig Zijn

Staatssecretaris Chris Jansen verklaart:

“Ik ben blij te zien dat we op de goede weg zijn. Door minder bekers en bakjes na één keer gebruik weg te gooien, verminderen we zwerfafval. Ik vind het belangrijk dat zowel consumenten als ondernemers duidelijkheid hebben over wat van hen verwacht wordt. Deze aanpassingen dragen daaraan bij.”

Handhaving en Implementatie

De huidige regelgeving blijft van kracht tot 31 december 2025. De handhaving wordt aangepast om ondernemers de tijd te geven om zich voor te bereiden op de nieuwe regels. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) voert deze verlenging uit.

Deel van een Grotere Duurzame Strategie

Deze maatregelen zijn onderdeel van de bredere aanpak om wegwerpplastic te verminderen en dragen bij aan een schonere leefomgeving. Nederland blijft hiermee voldoen aan de Europese SUP-richtlijn en zet stappen richting een duurzame toekomst.

Meer informatie over de regelgeving en wegwerpplastic is te vinden op de website van het  Ministerie van IenW.