De wereldhandel wordt steeds meer bepaald door de spanningen tussen twee economische grootmachten: de Verenigde Staten en China. Deze geopolitieke strijd heeft verstrekkende gevolgen voor de Europese Unie en, specifiek, voor Nederland. Volgens onderzoek van Allianz Trade dreigt de EU steeds verder klem te raken tussen deze twee machtsblokken. Nederland, als één van de meest exportgerichte economieën binnen de EU, is bijzonder kwetsbaar in deze veranderende geo-economische orde.

Nederland in de vuurlinie: Waarom onze export onder druk staat

Nederland heeft historisch nauwe handelsbanden met de Verenigde Staten. Dit is enerzijds een voordeel, maar anderzijds maakt het onze economie kwetsbaar in een situatie waarin de VS en China verwikkeld raken in een handelsoorlog. Allianz Trade verwacht dat een escalatie in de handelsstrijd kan leiden tot een cumulatief exportverlies van $15 miljard in de periode 2025-2026. Dit verlies wordt veroorzaakt door hogere tarieven en strategische verschuivingen in de wereldwijde toeleveringsketens.

Bij een beperkte handelsoorlog zou het verlies iets lager uitvallen, met een geschatte daling van $5 miljard in dezelfde periode. Maar zelfs dit beperkte scenario brengt aanzienlijke economische schade met zich mee.

Meer lezen over exporttrends? Bekijk de laatste rapporten op Allianz Trade.

Handelsoorlog en de impact op wereldwijde groei

Als Donald Trump terugkeert als president van de Verenigde Staten, is de kans groot dat hij nieuwe tarieven oplegt aan Chinese producten. Dit kan de nominale groei van de wereldhandel met 0,6 procentpunten verlagen in 2026. Europa en China dragen hierbij de grootste lasten, met een gezamenlijk verlies van $67 miljard aan export in sectoren zoals de auto-industrie, transportmiddelen en metalen.

In een ernstig scenario waarin de VS tarieven tot 60% oplegt aan Chinese goederen, kunnen de wereldwijde economische verliezen oplopen tot $217 miljard. Hoewel dit scenario onwaarschijnlijk is vanwege de schade die ook de VS hiervan ondervindt, toont het aan hoe afhankelijk de wereldeconomie is van de stabiliteit tussen deze twee grootmachten.

De EU: Een speelbal tussen de VS en China?

Volgens Johan Geeroms, Director Risk Underwriting Benelux bij Allianz Trade, dreigt de EU het slachtoffer te worden van verdeel-en-heersstrategieën door zowel de VS als China. Het gebrek aan een strategisch industrieel beleid binnen de EU vergroot de economische kwetsbaarheid van lidstaten zoals Nederland.

Een schrijnend voorbeeld is het tekort aan batterijproducenten in Europa. Terwijl China zes van de tien grootste producenten bezit en de overige vier Aziatisch zijn, blijft Europa afhankelijk van import. Dit illustreert hoe ver Europa achterloopt op het gebied van technologische ontwikkeling en strategische autonomie.

Meer inzicht in de Europese handelsuitdagingen? Bekijk de laatste analyses op EU Trade Insights.

Nieuwe handelsknooppunten en complexere toeleveringsketens

In de afgelopen jaren is de wereldwijde handel steeds complexer geworden. Allianz Trade's supply chain complexity index laat zien dat de handelsstromen sinds 2017 aanzienlijk zijn veranderd, met een toename in bilaterale handel tussen geopolitieke partners. Landen zoals Vietnam, Maleisië en Indonesië positioneren zich als de nieuwe handelsknooppunten van de toekomst. Het aandeel van deze landen in de wereldwijde export zal naar verwachting toenemen met 1,6 procentpunten, wat neerkomt op $1,274 miljard in 2029.

Deze verschuiving betekent dat traditionele handelsstromen worden verstoord. Voor Europa en Nederland betekent dit dat de afhankelijkheid van de VS en China nog kritischer wordt.

De rol van Nederland in de nieuwe geo-economische orde

Nederland behoort tot de landen die het dichtst bij de Verenigde Staten staan qua handelsrelaties, samen met Ierland en het Verenigd Koninkrijk. Hoewel dit voordelen biedt, vergroot het ook de economische kwetsbaarheid naarmate de spanningen tussen de VS en China toenemen.

Bovendien kan de EU, door te blijven schipperen tussen beide grootmachten, haar eigen positie verzwakken. Intern verdeelde beleidsvorming binnen de EU maakt het voor Nederland en andere lidstaten moeilijker om adequaat te reageren op veranderende handelsomstandigheden.

Conclusie: Europa en Nederland moeten strategisch handelen

De geopolitieke spanning tussen de VS en China blijft een grote uitdaging voor de Europese Unie. Voor Nederland, als exportgericht land met nauwe banden met de VS, zijn de risico's aanzienlijk. Het gebrek aan een sterk, strategisch industrieel beleid binnen de EU maakt de situatie nog complexer.

Om economisch succes te waarborgen in deze nieuwe geo-economische realiteit, moet de EU duidelijke keuzes maken. Dit betekent minder afhankelijkheid van externe machten en meer investering in strategische sectoren zoals batterijen en technologie. Voor Nederland is het cruciaal om niet alleen op korte termijn te denken, maar ook te investeren in lange-termijnstrategieën die de economie veerkrachtig houden.

Wil je meer lezen over economische trends en geopolitieke uitdagingen? Bezoek Allianz Trade voor uitgebreide rapporten en analyses.