De oplopende spanningen in het Midden-Oosten beginnen steeds duidelijker door te werken in de wereldeconomie. Volgens Johan Geeroms, Director Risk Underwriting Benelux bij Allianz Trade, kan een langdurig conflict rond Iran zelfs leiden tot een inflatieschok vergelijkbaar met die van 2022.

Logistieke ketens raken verstoord

Een belangrijk knelpunt is de verminderde doorvoer door de Straat van Hormuz, een cruciale route voor de wereldwijde olie- en gastransporten. Wanneer schepen deze route minder gebruiken of moeten omvaren, heeft dat directe gevolgen voor de internationale handel.

Volgens Allianz Trade stijgen daardoor niet alleen de olie- en gasprijzen, maar raken ook logistieke ketens verstoord. Containers blijven langer onderweg en alternatieve vaarroutes kunnen weken extra transporttijd kosten. Voor Europese importeurs en exporteurs betekent dit direct hogere transportkosten en duurdere inkoopprijzen.

Daarnaast is de prijs van bunkerolie – de brandstof voor grote zeeschepen – de afgelopen maand al met ongeveer 20 procent gestegen. Rederijen kunnen daardoor hun brandstofkosten met 40 tot 50 procent zien toenemen. Uiteindelijk kan dit de zeevrachtprijzen met ongeveer 15 tot 20 procent verhogen.

Bedrijven krijgen een driedubbele klap

Volgens Geeroms krijgen ondernemers hierdoor te maken met een “driedubbele dreun”. Transport-, industrie- en retailbedrijven zien tegelijk hun energieprijzen stijgen, hun transportkosten oplopen en de vraag van consumenten afnemen doordat inflatie de koopkracht onder druk zet.

Vooral energie-intensieve sectoren en bedrijven met kleine winstmarges lopen extra risico. In een zwaarder economisch scenario kan de economische groei in de eurozone terugvallen richting 1 procent, terwijl de inflatie oploopt tot ongeveer 2,5 procent. Tegelijk kunnen kredietkosten voor bedrijven stijgen.

Scenario’s voor olieprijs en rente

In het basisscenario van Allianz Trade – waarbij het conflict relatief kort duurt – kan de olieprijs tijdelijk oplopen tot ongeveer 85 dollar per vat en later terugvallen naar rond de 70 dollar. In dat geval zou de inflatie in de eurozone slechts beperkt stijgen, met ongeveer 0,1 tot 0,2 procentpunt.

Maar als het conflict langer aanhoudt, kan de inflatie sterker toenemen door hogere brandstof- en energiekosten. Dat zou ook gevolgen kunnen hebben voor het rentebeleid van de Europese Centrale Bank. De rente op tienjarige Duitse staatsleningen kan in dat scenario stijgen tot ongeveer 2,9 tot 3,2 procent, wat lenen voor zowel bedrijven als overheden duurder maakt.

Winnaars en verliezers

Het rapport van Allianz Trade wijst erop dat de impact sterk per sector verschilt. Energieproducenten en LNG-exporteurs buiten de Golfregio kunnen profiteren van de hogere energieprijzen en de groeiende vraag naar alternatieve energiebronnen.

Andere sectoren krijgen juist te maken met hogere kosten. Europese luchtvaartmaatschappijen, chemiebedrijven en gasintensieve nutsbedrijven betalen meer voor kerosine, grondstoffen en gas. Veel bedrijven kunnen die extra kosten maar beperkt doorberekenen aan klanten.

Ook sectoren die afhankelijk zijn van consumentenuitgaven, zoals retail en delen van de dienstensector, kunnen worden geraakt. Hogere brandstofprijzen drukken immers direct op de koopkracht van huishoudens.

Bedrijven en overheden moeten schakelen

Volgens Geeroms moeten bedrijven hun energie- en logistieke risico’s nu snel in kaart brengen. Dat kan onder meer door contracten opnieuw te onderhandelen, alternatieve aanvoerroutes te regelen en tijdelijk grotere voorraden aan te houden op kritieke punten in de keten.

Voor overheden ligt er tegelijk een andere uitdaging: het verstandig inzetten van strategische olie- en gasvoorraden en het versnellen van investeringen in energie-infrastructuur. Denk aan LNG-terminals, elektriciteitsnetten en pijpleidingen.

Volgens Allianz Trade laat deze crisis opnieuw zien hoe belangrijk energiezekerheid is voor de Europese economie. Investeringen in energievoorziening en energiebesparing zullen daarom de komende jaren een steeds grotere rol spelen.