Het Nederlandse stroomnet staat onder zware druk, vooral in de provincie Utrecht. Hoewel er grootschalige pogingen zijn gedaan om het elektriciteitsverbruik te flexibiliseren, heeft dit nog onvoldoende resultaten opgeleverd. Netbeheerders Stedin en TenneT hebben in hun recente onderzoek ruim 2.500 grootverbruikers benaderd om flexibel elektriciteitsvermogen, oftewel 'flex', te vinden, maar slechts 20 megawatt (MW) aan potentieel vermogen is gevonden. Dit is echter een fractie van de 250 MW die volgens Stedin vanaf 2026 nodig is om stroomstoringen te voorkomen.

De nijpende situatie van het stroomnet in Utrecht

Het elektriciteitsnetwerk in de provincie Utrecht is overbelast. Volgens de netbeheerders zal het tekort aan capaciteit oplopen tot 250 MW tussen 2026 en 2029. Pas vanaf 2029 zal er enige verlichting komen door uitbreidingen aan het netwerk. In de tussentijd wordt het steeds lastiger om nieuwe aansluitingen te realiseren voor kleinverbruikers zoals woningen en laadpalen. Grootverbruikers krijgen de opdracht om hun flexibiliteit te gebruiken om piekbelastingen te verlagen.

Wat is flexibel elektriciteitsvermogen?

Flexibel elektriciteitsvermogen, ook wel bekend als congestiemanagement, verwijst naar de mogelijkheid om het verbruik van stroom te verschuiven of te verlagen tijdens piekmomenten. Dit helpt om het elektriciteitsnet te ontlasten en tegelijkertijd optimaal te benutten. Voor grootverbruikers, zoals bedrijven, betekent dit dat ze hun verbruik tijdelijk aanpassen, bijvoorbeeld door grote machines even uit te schakelen of juist te draaien wanneer de vraag naar stroom lager is.

Door deel te nemen aan deze regeling kunnen bedrijven een belangrijke bijdrage leveren aan het voorkomen van stroomstoringen, en tegelijkertijd krijgen ze inzicht in hun energieverbruik. Dit leidt vaak tot extra verduurzamingsmogelijkheden en kostenbesparingen. Bedrijven ontvangen een financiële vergoeding van de netbeheerders, zoals Stedin, voor hun deelname.

Waarom levert de zoektocht nog te weinig op?

Ondanks de inspanningen van Stedin en TenneT om grootverbruikers bewust te maken van de voordelen van flexibel elektriciteitsverbruik, blijkt het in de praktijk moeilijk om flexcontracten af te sluiten. Dit soort contracten zijn nieuw en volop in ontwikkeling, wat de onderhandelingen soms complex maakt. Veel grootverbruikers weten nog niet precies hoe ze hun energieverbruik kunnen flexibiliseren of wat daarvoor nodig is.

Toch zijn er enkele lichtpuntjes: sommige klanten hebben al interesse getoond in de aanschaf van batterijen of warmtekrachtkoppelingen (WKK’s), waarmee zij flexibele energie kunnen aanbieden. Deze bedrijven zijn bereid te investeren, mits de netbeheerders hier aantrekkelijke voorwaarden tegenover stellen.

Flexcontracten en congestiemanagement

Het doel van netbeheerders zoals Stedin is om flexcontracten sneller en op grotere schaal af te sluiten. Dit is essentieel om voldoende flexibel vermogen beschikbaar te hebben om stroomstoringen te voorkomen. Congestiemanagement speelt hierbij een centrale rol. Wanneer het elektriciteitsnet overbelast raakt, kunnen klanten die flexibele vermogens aanbieden, ervoor zorgen dat de balans behouden blijft.

Toekomstige maatregelen en verplichte deelname

Ondanks de beperkte resultaten tot nu toe, blijft de zoektocht naar meer flexibel vermogen doorgaan. Mocht het niet lukken om voldoende vrijwillige deelnemers te vinden, dan kan er een deelnameverplichting worden ingevoerd. Dit betekent dat bedrijven met een aansluiting groter dan 1 MW verplicht kunnen worden om hun flexibele vermogen aan te bieden. Wanneer er zelfs dan nog niet genoeg flexibiliteit beschikbaar is, zullen de netbeheerders overgaan op niet-marktgebaseerd congestiemanagement, waarbij grootverbruikers wettelijk verplicht worden om mee te werken.

In het ergste geval kunnen kleinverbruikers, zoals MKB-ondernemers en particulieren, op een wachtlijst worden geplaatst voor nieuwe aansluitingen. Dit kan betekenen dat er tijdelijk geen nieuwe woningen, bedrijven of laadpalen kunnen worden aangesloten totdat het netwerk uitgebreid is.

Hoe kan de situatie verbeterd worden?

Om de druk op het stroomnet te verlichten en stroomstoringen te voorkomen, zijn er verschillende oplossingen voorgesteld, waaronder:

• Verplaatsbare stroomgeneratoren: Deze kunnen worden ingezet tijdens piekmomenten om het stroomnet tijdelijk te ontlasten.
• Slimme laadpalen: Deze kunnen het opladen van elektrische voertuigen verschuiven naar momenten waarop er minder vraag is naar stroom.
• Hybride warmtepompen: Een tijdelijke tussenstap waarbij warmtepompen zowel op elektriciteit als op gas werken, om piekverbruik van stroom te vermijden.

Wat kunnen bedrijven doen?

Bedrijven die deel willen nemen aan congestiemanagement en flexibel vermogen willen aanbieden, kunnen zich aanmelden bij hun netbeheerder, zoals Stedin of TenneT. Door deel te nemen aan flexcontracten dragen bedrijven bij aan een stabieler elektriciteitsnet en ontvangen ze een financiële vergoeding voor hun bijdrage. Daarnaast kunnen bedrijven hun eigen energieverbruik optimaliseren, wat vaak leidt tot extra besparingen en verduurzaming.

Voor meer informatie over de mogelijkheden en voorwaarden van flexcontracten, kunnen bedrijven contact opnemen met hun netbeheerder of de relevante documenten en rapporten lezen op de websites van Stedin en TenneT.

Conclusie

Het elektriciteitsnet in de provincie Utrecht staat onder zware druk, en de zoektocht naar flexibel vermogen heeft tot nu toe nog onvoldoende resultaten opgeleverd. Toch blijven Stedin en TenneT werken aan oplossingen om het netwerk te ontlasten, en flexcontracten spelen hierin een cruciale rol. Door bedrijven te stimuleren om hun energieverbruik te flexibiliseren, kan het elektriciteitsnet beter benut worden en worden stroomstoringen voorkomen.

Bedrijven die bereid zijn om te investeren in flexibele oplossingen, kunnen niet alleen bijdragen aan een stabieler stroomnet, maar ook zelf profiteren van besparingen en verduurzaming. De komende jaren zullen uitwijzen of het gebruik van flexibel vermogen voldoende zal zijn om grote stroomstoringen te voorkomen.

Meer informatie
Lees het volledige onderzoeksrapport van Stedin en TenneT hier en ontdek hoe grootverbruikers kunnen bijdragen aan een stabiel stroomnetwerk. Interesse om flexibel vermogen aan te bieden? Neem contact op met Stedin hier.

bron: Stedin Netbeheer B.V