Europa gaat met relatief lage gasvoorraden de winter in. Tegelijkertijd is de groothandelsprijs voor gas in enkele maanden bijna verdubbeld. Toch verwacht kredietverzekeraar Allianz Trade voorlopig geen nieuwe Europese energiecrisis. Voor het vierde kwartaal wordt uitgegaan van een gemiddelde gasprijs van €65 per MWh.

Volgens berekeningen van Allianz Trade komt de eurozone pas in de gevarenzone wanneer de gasprijs zes maanden of langer boven €120 per MWh blijft. De verwachte prijs van €65 per MWh ligt wel aanzienlijk hoger dan vorig jaar. Gemiddeld kostte gas in 2025 €36 per MWh, waardoor de huidige verwachting ongeveer 80 procent hoger ligt.

Ook de voorraadpositie is minder gunstig dan in voorgaande jaren. Europese gasopslagen zijn momenteel voor bijna 70 procent gevuld. Rond dezelfde periode vorig jaar was dat nog ruim 80 procent. Vooral Nederland en Duitsland lopen achter met vulgraden van respectievelijk circa 53 en 56 procent.

Beperkte buffer voor nieuwe verstoringen

De lagere vulgraad betekent dat een koude winter sneller voor extra prijsdruk kan zorgen. Volgens Johan Geeroms, Director Risk Underwriting Benelux bij Allianz Trade, kan de Europese economie een periode met hoge gasprijzen opvangen, maar is de ruimte om nieuwe tegenvallers op te vangen beperkt.

Een tijdelijke stijging van de gasprijs hoeft volgens Geeroms niet direct grote economische gevolgen te hebben. Wanneer de prijzen echter langdurig hoog blijven, kunnen de hogere energiekosten doorwerken in de koopkracht, productie en uiteindelijk de economische groei.

De huidige prijsstijging hangt samen met een verstoorde aanvoer van vloeibaar aardgas, oftewel LNG, uit de Golfregio. LNG-ladingen die via de Straat van Hormuz worden vervoerd, liggen volgens Allianz Trade al maanden aanzienlijk onder het niveau van voor het conflict.

Tegelijkertijd proberen Europese landen hun gasvoorraden voor de winter verder aan te vullen. Hierdoor ontstaat meer concurrentie op de internationale LNG-markt. Europese afnemers moeten daarbij concurreren met Aziatische landen om de beschikbare LNG-ladingen. Allianz Trade verwacht dat de export vanuit Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten pas in het eerste kwartaal van 2027 weer normaliseert.

Europa beter voorbereid dan in 2022

De huidige situatie verschilt volgens Allianz Trade op meerdere punten van de energiecrisis van 2022. Sinds die periode zijn de mogelijkheden om LNG te importeren uitgebreid. Daarnaast is er geïnvesteerd in hernieuwbare energie en zijn bedrijven en consumenten bewuster geworden van hun energieverbruik.

Ook hebben Europese landen inmiddels meer ervaring met het vullen en beheren van gasopslagen. Daardoor is de fysieke leveringszekerheid volgens Allianz Trade sterker dan vier jaar geleden.

Toch zijn de beschikbare buffers beperkt. Overheden hebben na de coronapandemie en de energiecrisis van 2022 minder financiële ruimte om huishoudens en bedrijven opnieuw op grote schaal te compenseren. Tegelijkertijd is de consumentenvraag minder sterk dan in 2022.

De gemiddelde Europese gasprijs lag in 2022 op bijna €130 per MWh. Ondanks deze hoge prijs groeide de eurozone dat jaar met circa 3,4 procent. Dat kwam onder meer door het sterke herstel na de coronapandemie en omvangrijke overheidssteun. Volgens Allianz Trade ontbreekt die uitzonderlijke combinatie nu, waardoor een langdurig hoge gasprijs sneller gevolgen kan hebben voor de economische groei.

Ook dieselprijs zorgt voor extra druk

Naast gas spelen ook diesel en andere olieproducten een rol in de stijgende kosten voor bedrijven. Problemen bij raffinaderijen en verstoringen in internationale handelsroutes houden de prijzen volgens Allianz Trade hoog.

De Europese dieselmarge kwam in augustus uit op €74 per vat. Dat is bijna twee keer zo hoog als het gemiddelde van de afgelopen vijf jaar.

Voor verschillende sectoren kunnen deze hogere brandstofkosten direct merkbaar zijn. Transportbedrijven kunnen niet op korte termijn overstappen op elektrisch langeafstandstransport. Ook landbouwbedrijven blijven afhankelijk van brandstof voor machines en krijgen daarnaast te maken met hogere kosten voor kunstmest.

In de bouw kunnen de hogere dieselprijzen samen met duurdere materialen en financiering voor extra kosten zorgen. Een deel van deze kosten kan uiteindelijk worden doorberekend aan afnemers en consumenten.

Energiekosten kunnen inflatie verder beïnvloeden

De hogere energieprijzen kunnen daardoor met vertraging doorwerken in de inflatie. Brandstofprijzen reageren doorgaans binnen enkele weken op veranderingen in de olieprijs. Gas- en elektriciteitstarieven reageren vaak later, onder meer door bestaande contracten en regulering.

Daarna kunnen hogere energiekosten doorwerken in verschillende onderdelen van de economie, zoals productie, transport, koeling, voedsel en dienstverlening. Vooral huishoudens met een laag inkomen en bedrijven die weinig mogelijkheden hebben om hogere kosten door te berekenen, kunnen hierdoor relatief zwaar worden geraakt.

Verwachting voor 2027 blijft afhankelijk van LNG-aanvoer

Allianz Trade verwacht in het basisscenario dat de Europese gasprijs in 2027 daalt naar gemiddeld €36 per MWh. Daarbij wordt uitgegaan van een normalisering van de aanvoer uit de Golfregio en extra LNG-capaciteit vanuit de Verenigde Staten.

Dat scenario blijft volgens de kredietverzekeraar wel kwetsbaar. De Europese gasopslagen zijn momenteel nog geen 70 procent gevuld. Een koude winter of een langer durende verstoring rond de Straat van Hormuz kan daardoor opnieuw voor een sterke stijging van de gasprijs zorgen.

De ontwikkeling van de LNG-aanvoer, de Europese gasvoorraden en het winterweer blijven daarmee belangrijke factoren voor de energieprijzen en de economische ontwikkeling in Europa.