Den Haag, 16 januari 2025 – De geopolitieke spanningen nemen toe en de wereldorde verandert. De nieuwste HCSS-trendanalyse, getiteld “Chaos, Orde en Machtspolitiek”, benadrukt de noodzaak voor de Europese Unie (EU) om strategische autonomie na te streven, haar defensiecapaciteit te vergroten en sterker samen te werken met het mondiale zuiden.

Minister van Defensie Ruben Brekelmans ontving vandaag het rapport uit handen van Rob de Wijk en Frank Bekkers, onderzoekers van het Haagse Centrum voor Strategische Studies (HCSS). De jaarlijkse Strategische Monitor van HCSS biedt diepgaand inzicht in de internationale trends en ontwikkelingen die van invloed zijn op de nationale en Europese veiligheidsbelangen.



Belangrijkste bevindingen uit de Strategische Monitor

1. Hybride dreigingen nemen toe

Het aantal Russische hybride aanvallen op Europa is in 2024 meer dan verdubbeld ten opzichte van het jaar daarvoor. De escalatie van spanningen tussen de NAVO en Rusland ligt hieraan ten grondslag. Elke keer dat Rusland een rode lijn ziet overschreden, reageert het met cyberaanvallen en desinformatiecampagnes tegen Europese NAVO-landen.

2. Veranderende machtsverhoudingen VS-China

De rivaliteit tussen de Verenigde Staten en China wordt steeds intensiever. Hoewel de VS economisch sterker uit de strijd komt, lijkt China technologisch de dominante speler te worden. Deze technologische voorsprong kan een doorslaggevende factor zijn in de mondiale machtsverhoudingen.

3. Uitdagingen voor de EU

De EU staat onder druk door hoge energieprijzen, een afnemende concurrentiepositie en interne verdeeldheid. Strategische autonomie lijkt onhaalbaar zonder ingrijpende hervormingen en samenwerking met nieuwe geopolitieke partners.

4. Democratische terugval wereldwijd

De democratische wereldorde brokkelt verder af, met een groeiend aantal autocratische regimes. Dit maakt internationale samenwerking uitdagender en vergroot de druk op het Westen om haar waarden en eenheid te beschermen.

Een sterker Europa vereist structurele hervormingen

De HCSS-analyse benadrukt dat de EU – gesteund door Nederland – strategische hervormingen moet doorvoeren om sterker in de wereldorde te staan.

• Nieuwe handelsverdragen en partnerschappen
  Het afsluiten van handelsverdragen moet worden ingezet als instrument om strategische partnerschappen te smeden. Hierbij moet de nadruk verschuiven van westerse waarden naar gedeelde belangen, met name in het mondiale zuiden waar economische stabiliteit zwaarder weegt dan democratische principes.
• Versterking van defensiecapaciteit
  Een grotere investering in defensie en technologie is noodzakelijk om een sterkere positie in de geopolitieke arena te verwerven. De EU moet samen met de NAVO en gelijkgestemde landen werken aan weerbaarheid tegen hybride dreigingen, zoals cyberaanvallen en desinformatie.
• Focus op innovatie en concurrentiekracht
  Het versterken van innovatievermogen en economische veerkracht moet centraal staan in de Europese strategie. Dit vereist structurele investeringen in technologie en samenwerking met mondiale partners.

Minister Brekelmans: “Strategische monitors zijn onmisbaar”

Minister Brekelmans benadrukte bij de presentatie van het rapport het belang van strategische kennis: “Voor Defensie is het van groot belang de geopolitieke turbulentie en stapeling van veiligheidsdreigingen te doorgronden. De strategische monitors van HCSS stellen ons in staat om ons beter te wapenen tegen toekomstige dreigingen, te anticiperen op mogelijke scenario’s en internationale partnerschappen te versterken.”

Over de HCSS Strategische Monitor

De Strategische Monitor is een jaarlijks rapport van het Haagse Centrum voor Strategische Studies (HCSS). Het rapport biedt diepgaande analyses van internationale trends en ontwikkelingen die invloed hebben op de nationale en Europese veiligheid. Onderzoekers Frank Bekkers, Rob de Wijk, Jesse Kommandeur en Ron Stoop schetsen in de editie van 2025 een beeld van een meer transactionele wereldorde, waarin samenwerking en innovatie essentieel zijn om de uitdagingen van de toekomst aan te gaan.

Voor meer informatie en toegang tot het volledige rapport, bezoek: www.hcss.nl